وزارت نیرو در سال ۱۴۰۵، ضوابط جدید و نرخ خرید تضمینی برق تجدید پذیر و پاک را ابلاغ کرده است. این ضوابط شامل نیروگاه های خورشیدی، بادی، برق آبی، زیست توده، توربین انبساطی و بازیافت تلفات حرارتی بوده و مبنای تنظیم قرارداد ها و محاسبه صورت حساب های خرید برق قرار می گیرد. در مقاله حاضر، مفاد این ابلاغیه با حفظ اطلاعات اصلی، جداول و تبصره ها گردآوری و بررسی شده است.
مبانی حقوقی و قانونی تعیین نرخ خرید تضمینی برق تجدید پذیر در ایران
این ابلاغیه با استناد به موارد زیر تنظیم شده است:
1. ماده (۶۱) قانون اصلاح الگوی مصرف انرژی و آیین نامه اجرایی آن
۲. مصوبه شماره ۵۳۵۲۵/ت۴۲۵۵۳هـ مورخ ۱۳۹۱/۱۱/۲۱ هیئت وزیران
۳. بند های (الف)، (ب)، (ح) و (خ) ماده (۱) قانون تأسیس وزارت نیرو
۴. بند (۷) و بند (۱۲) قانون سازمان برق ایران
بر این اساس، ضوابط و نرخ خرید برق از نیروگاه های تجدیدپذیر و پاک برای سال ۱۴۰۵ ابلاغ شده و مبنای قرارداد های مربوطه خواهد بود.
نرخ پایه خرید برق خورشیدی و بادی
تعرفه خرید برق تجدیدپذیر برای نیروگاه های خورشیدی و بادی
مطابق نامه، نرخ پایه و شرایط خرید برق از نیروگاه های غیردولتی در این بخش به شرح جدول زیر است:
جدول (۱) – نیروگاه های خورشیدی و بادی
| ردیف | ظرفیت نیروگاه | نرخ پایه خرید تضمینی (ریال بر کیلو وات ساعت) |
| 1 | ۲۰۰ کیلو وات و کمتر | ۵۵۸۴۰ |
| 2 | ۲۰۰ کیلو وات و کمتر با ذخیره ساز | ۹۱۱۶۹ |
| 3 | بین ۲۰۰ کیلو وات تا ۱ مگا وات | ۴۶۳۸۶ |
تبصره ۱:
ظرفیت مجاز برای احداث نیروگاه بر روی اشتراک، حداکثر دو برابر ظرفیت انشعاب تا سقف ۴۰۰ کیلو وات برای نیروگاه های خورشیدی و ۱ مگا وات برای نیروگاه های بادی با نرخ مندرج در جدول فوق است، مشروط بر رعایت ملاحظات فنی و حفاظتی مربوط به اتصال به شبکه.
تبصره ۲:
خرید برق نیروگاه خورشیدی دارای سیستم ذخیره ساز، مشروط به عدم شارژ ذخیره ساز از شبکه و رعایت ضوابط فنی است. همچنین حداقل ظرفیت باتری برای ذخیره ساز یکپارچه با نیروگاه خورشیدی، ۱/۵ کیلو وات ساعت به ازای هر کیلو وات ظرفیت پنل خورشیدی است.
تبصره ۳:
معاونت برق و انرژی موظف است یک ماه پس از ابلاغ این سند، ضوابط فنی اتصال به شبکه نیروگاه های دارای سیستم های ذخیره ساز انرژی را با همکاری شرکت توانیر و ساتبا ابلاغ کند.
تبصره ۴:
در صورت نیاز به توسعه شبکه برای احداث و اتصال نیروگاه های بالای ۲۰۰ کیلو وات بر روی اشتراک، هزینه های مربوطه بر عهده سرمایه گذار است. سایر شرایط از نظر دوره مجاز احداث، حداکثر یک ماه پس از ابلاغ این سند توسط ساتبا تعیین و اعلام می شود.
تبصره ۵:
نیروگاه های خورشیدی مشمول اعمال ضرایب کاهش نرخ خرید در رقم نهایی صورت حساب در ابتدای سال های هشتم، دوازدهم و شانزدهم هستند. این ضریب ۲۰ درصد است. برای نیروگاه های بادی که به دلیل پتانسیل تولید بالاتر در دوره ده ساله اول دارای ضریب تولید ۴۰ درصد و بیشتر باشند، ضریب متناسب ۴۰ درصد و برای نیروگاه هایی با ضریب تولید بین ۲۰ تا ۴۰ درصد، ضریب متناسب ۲۰ درصد است که از ابتدای سال یازدهم به بعد در رقم نهایی صورت حساب اعمال می شود.
خرید تضمینی برق نیروگاه های برق آبی
نرخ پایه نیروگاه های برقابی کوچک و جریانی
در بخش نیروگاه های برق آبی، جدول نرخ ها به این صورت اعلام شده است:
جدول (۲) – نیروگاه های برق آبی
| ردیف | فناوری | نرخ پایه خرید تضمینی (ریال بر کیلووات ساعت) | حداکثر دوره مجاز احداث (ماه) |
| 1 | برقابی کوچک روی خطوط انتقال | ۳۳۷۵۰ | 12 |
| 2 | جریانی (۱۰ مگاوات و کمتر) | ۵۳۲۶۰ | 18 |
تبصره:
نیروگاه های برق آبی موضوع این سند، مشمول اعمال ضریب کاهش نرخ خرید در رقم نهایی صورت حساب در ابتدای سال های هشتم، دوازدهم و شانزدهم هستند. این ضریب ۶۰ درصد است.
تعرفه خرید برق زیست توده و پسماند
نرخ خرید برق از منابع زیستی و فرآیند های حرارتی
برای نیروگاه های زیست توده، جدول ابلاغی به شرح زیر است:
جدول (۳) – نیروگاه زیست توده
| ردیف | فناوری | نرخ پایه خرید تضمینی (ریال بر کیلو وات ساعت) | حداکثر دوره مجاز احداث (ماه) |
| 1 | لندفیل | 3970 | 12 |
| 2 | سایر فرآیندهای زیستی (بیو شیمیایی) از جمله هاضم بی هوازی | 58590 | 24 |
| 3 | سایر فرآیندهای زیستی (بیو شیمیایی) از جمله هاضم بی هوازی | 88240 | 30 |
تبصره:
به منظور رفع مشکلات زیست محیطی، نرخ خرید تضمینی نیروگاه های مورد اشاره در این جدول برای استان های ساحلی و کلان شهرها با ضریب ۱/۲ تعیین می شود و قرارداد های زیست توده منعقده بر اساس این سند، مشمول اعمال ضرایب دوره در ابتدای سال های هشتم، دوازدهم و شانزدهم نیستند.
نرخ خرید برق توربین انبساطی
قیمت پایه برق تولیدی از توربین انبساطی
در این بخش، نرخ پایه خرید برق به شرح زیر تعیین شده است:
جدول (۴) – نیروگاه های توربین انبساطی
تبصره:
| ردیف | فناوری | نرخ پایه خرید تضمینی (ریال بر کیلو وات ساعت) | حداکثر دوره مجاز احداث (ماه) |
| 1 | توربین انبساطی | ۴۴۶۱۰ | 12 |
نیروگاه های توربین انبساطی مشمول اعمال ضرایب کاهش نرخ خرید در رقم نهایی صورت حساب در ابتدای سال های هشتم، دوازدهم و شانزدهم هستند. این ضریب ۲۰ درصد است.
بازیافت تلفات حرارتی و قیمت خرید برق
نرخ پایه برق بازیافتی در فرآیندهای صنعتی
نرخ مربوط به نیروگاه های بازیافت تلفات حرارتی در فرآیندهای صنعتی به شرح زیر است:
جدول (۵) – نیروگاه تولید برق از بازیافت تلفات حرارتی
| ردیف | فناوری | نرخ پایه خرید تضمینی (ریال بر کیلو وات ساعت) | حداکثر دوره مجاز احداث (ماه) |
| 1 | بازیافت تلفات حرارت | ۴۳۳۲۰ | 12 |
تبصره ۱:
با رعایت استاندارد های معیار مصرف ویژه انرژی (SEC) برای واحدهای صنعتی، احداث نیروگاه تولید برق از بازیافت تلفات حرارت در فرآیند صنعتی الزامی است.
تبصره ۲:
این نیروگاه ها مشمول اعمال ضریب کاهش نرخ خرید در رقم نهایی صورت حساب در ابتدای سال های هشتم، دوازدهم و شانزدهم هستند و این ضریب ۲۰ درصد است.
چگونگی اعمال تعدیل فصلی بر پایه نرخ خرید تضمینی برق تجدید پذیر
سازوکار به روزرسانی تعرفه خرید تضمینی برق
معاونت برنامه ریزی و اقتصادی وزارت نیرو مجاز است به پیشنهاد ساتبا، نرخ پایه خرید برق را در طول سال ۱۴۰۵ و در ابتدای هر فصل با رعایت شرایط زیر تعدیل و ابلاغ کند:
- متوسط تغییر نرخ تسعیر رسمی ارز مرتبط با هزینه سرمایه گذاری اولیه هر یک از فناوری های موضوع این سند در فصل گذشته متوسط تغییر قیمت های رسمی اعلام شده بر اساس مواد قانونی مربوط حداکثر نرخ خرید در قرارداد های دارای بند (ب)، بر اساس موضوع ماده (ب) تبصره (۱۳) قانون برنامه پنج ساله توسعه، ۵۸۴۳۰ ریال به ازای هر کیلو وات ساعت خواهد بود
عرضه برق در تابلو برق سبز بورس انرژی
ارتباط قرارداد خرید تضمینی برق با بورس انرژی
سرمایه گذار دارای قرارداد خرید تضمینی مجاز است برای یک بار در طول مدت قرارداد، درخواست عرضه برق نیروگاه در تابلو برق سبز بورس را برای مدت باقی مانده دوره قرارداد به ساتبا ارائه کند.
در قرارداد های موضوع بند (ب) ماده (۱۳۳) قانون پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران، پس از اتمام دوره ۵ ساله اول قرارداد و در سایر قرارداد های خرید برق تجدیدپذیر، پس از خاتمه مدت خرید، سرمایه گذار می تواند درخواست عرضه نیروگاه در تابلو برق سبز بورس انرژی را به ساتبا ارائه دهد.
ساتبا نیز پس از پذیرش درخواست، الحاقیه های مربوط به شرایط عرضه برق در تابلو برق سبز بورس را در چارچوب «اصلاحیه ضوابط دستورالعمل توسعه معاملات برق در بورس انرژی» منعقد می کند.
تبصره:
در صورت عرضه برق در تابلو برق سبز توسط سرمایه گذار و عدم فروش برق، ساتبا مکلف است مطابق اصلاحیه ضوابط دستورالعمل توسعه معاملات برق در بورس انرژی عمل کند.
اصلاح قرارداد های خرید برق با نرخ های جدید
به روزرسانی قرارداد های قبلی خرید برق تجدید پذیر
در صورت درخواست سرمایه گذار، نرخ پایه قراردادهای خرید تضمینی که پیش از این سند و بر اساس ماده (۶۱) قانون اصلاح الگوی مصرف انرژی منعقد شده اند، با رعایت سایر شرایط این سند، قابل اصلاح به نرخ های جدید ابلاغی هستند.
تبصره ۱:
در صورت پذیرش درخواست، الحاقیه های مربوط به نرخ پایه جدید و سایر شرایط مرتبط منعقد می شود و براساس آن، مابه التفاوت ناشی از اعمال نرخ جدید در یک سال از تاریخ امضای الحاقیه محاسبه و اعمال خواهد شد. تبصره های قرارداد قبلی به قوت خود باقی می ماند و ظرفیت کامل قرارداد های قبلی نیز بدون تغییر حفظ می شود.
تبصره ۲:
مبنای اعمال ضرایب کاهش نرخ خرید، مدت زمان سپری شده از تاریخ انعقاد قرارداد خرید تضمینی است.
محاسبه صورت حساب و جرایم تأخیر بهره برداری
ضوابط اجرایی خرید برق تجدید پذیر
دستورالعمل مربوط به تعیین جرایم تأخیر در بهره برداری از نیروگاه های تجدید پذیر و پاک با ظرفیت نامی توسط ساتبا تعیین و اعلام می شود.
همچنین محاسبه و صدور صورت حساب های خرید برق، صرفاً بر مبنای شرایط و نرخ های اعلامی در این سند انجام خواهد شد.
جمع بندی ضوابط نرخ خرید تضمینی برق تجدید پذیر در سال ۱۴۰۵
این سند، چارچوب نرخ ها و شرایط اجرایی خرید برق از نیروگاه های تجدید پذیر و پاک را در سال ۱۴۰۵ مشخص می کند. جدول های ابلاغی برای هر فناوری، نرخ پایه و دوره مجاز احداث را تعیین کرده اند و تبصره ها نیز جزئیات مهمی مانند ضرایب دوره، الزامات فنی، اصلاح قرارداد ها و عرضه برق در بورس انرژی را پوشش می دهند. به همین دلیل، این ضوابط برای سرمایه گذاران، مشاوران و بهره برداران نیروگاه ها، مبنای مهم تصمیم گیری و اقدام اجرایی محسوب می شود
در نهایت، پیاده سازی موفق یک پروژه تجدید پذیر تنها به دانستن نرخ های پایه محدود نمی شود و نیازمند تسلط بر تبصره ها و فرمول های تعدیل است. برای جلوگیری از خطاهای محاسباتی در برآورد سودآوری و بررسی دقیق شرایط پروژه خود، همین حالا از طریق صفحه تماس با مابا مشاوران تخصصی ما در ارتباط باشید.
سوالات متداول درباره جزئیات و شرایط نرخ خرید تضمینی برق تجدید پذیر
۱. مدت زمان قرارداد های نرخ خرید تضمینی برق تجدید پذیر چقدر است؟
مدت زمان پایه این قرارداد ها برای نیروگاه های تجدیدپذیر ۲۰ ساله است، اما در سال های پایانی قرارداد، ضریب اعمال شده در نرخ خرید تغییر می کند.
۲. آیا نرخ های ابلاغی در طول سال ثابت می مانند؟
خیر، این نرخ ها ثابت نیستند و بر اساس فرمول های تعدیل (شامل ضریب تورم داخلی و نوسانات نرخ ارز) در طول دوره قرارداد به روزرسانی می شوند.
۳. آیا استفاده از تجهیزات ایرانی مزیتی دارد؟
بله، در صورت استفاده از تجهیزات بومی و ساخت داخل، نرخ خرید تضمینی برق می تواند تا سقف ۳۰ درصد افزایش یابد.
۴. شرایط برای چاه های کشاورزی چگونه است؟
کشاورزان می توانند تا سقف ظرفیت انشعاب برق چاه خود، نیروگاه خورشیدی یا بادی احداث کنند و برق تولیدی را با نرخ های تضمینی ویژه به شبکه بفروشند.
۵. اگر نیروگاه با تاخیر به شبکه متصل شود چه اتفاقی می افتد؟
در صورت تاخیر در اتصال به شبکه بیش از زمان مجاز، در صورت کاهش نرخ خرید تضمینی در مصوبه های جدید، نرخ کمتر (جدید) برای قرارداد آن ها اعمال خواهد شد.
